نهاد سازی نخستین ضرورت افغانستان
کریمی
دراخرین رویدادهای مهم جهانی افغانستان در صدر آجندای نشست ها وهمایش های بین المللی قرار داشت، از نشست هاگ، نشست ترکیه تا همایش شصتمین سالگرد تاسیس پیمان اتلانتیک شمالی یا NATO درکشور های فرانسه وآلمان قضیه افغانستان یکی از قضایای محوری وبحث برانگیز بود.
درنشست هالند که درحدود 90 کشورجهان به شمول همسایه های افغانستان اشتراک ورزیده بودند استراتیژی ایالات متحده امریکا درافغانستان ومنطقه مورد بررسی قرار گرفت.
این استراتیژی ایالات متحده با محتوای انعطافی که به نظر میرسد دران گنجانیده شده است توانست رضایت تمام طرف های مختلف را به شمول کشورهای مقتدر جهان ومنطقه به شمول چین، روسیه وبعضی از همسایه های افغانستان را کسب نماید.
جامعه جهانی درراس ایالات متحده امریکا با تشخیص نیازمندی ها درابعاد مختلف، تعهد شان را نسبت به افغانستان طی نشست های اخیربه نمایش گذاشت و در همایش جشن سالگرد تاسیس ناتو درفرانسه والمان صراحت وجدیت بخشید.
علاوه از تعهدات جدید جامعه جهانی، به طورکلی دریک قضاوت بی طرفانه عمل هشت ساله ی جامعه جهانی درافغانستان را میتوان قناعت بخش توصیف کرد ولی انچه که سبب ناکامی جامعه جهانی وافغانستان گردید نا کارایی وبی تفاوتی حکومت ونهاد ملی افغانستان میباشد.
یعنی نهادهای افغانستان؛ به شمول حکومت وسایر نهاد های ملی ودولتی دیگراز مهارت های لازم ونهادی برخوردارنبودند واز طرف هم جامعه جهانی طوریکه لازم بود از جریان نظارت نکرد ونسبت به ساختار سازی وزیربنا سازی درافغنستان اصلا بی توجهی به خرج داد روی این اصل بود که هم فرصت از دست رفت، هم وجوه مالی(کمک های جامعه جهانی) وهم مشکلات نظیرتروریزم، موادمخدر وفساد اداری بار دیگردامنگیر کشور ماگردید.
به طور کل میتوان ادعا کرد که طی هشت سال گذشته جامعه جهانی تاحدودی درافغانستان ایفای نقش کرده است، ولی جانب افغانستان بود که نتوانست ازاین فرصت بهای لازم را بگیرد.
درنشست های هالند واستراسبورگ هم مشخص گردید که عزم جامعه جهانی در مبارزه علیه تروریزم، بازسازی وتقویت نهاد های ملی افغانستان جزم میباشد ولی چیزی که قبل نگرانی است این است که هنوزدولت ونهاد های ملی افغانستان قادر نخواهند بود تا از کمک های جهان طور مناسب و معقول استفاده نمایند.
زیرا انچه که طی سال های گذشته درافغانستان به ان کمتر توجه شد ویا اصلا توجه نشده است نهاد سازی وبازسازی ساختارهای ملی افغانستان بود واینکه با همه کمک های جهان بازهم این کشور هنوز مشکلات روز افزونی دارد عدم ظرفیت وساختاررا میتوان عامل عمده محسوب کرد.
اکنون که جهان یک باردیگر کمک های وسیع وبی دریغش را به افغانستان سرازیر میکند لازم به نظر میرسد که بیشتر از هر اولویتی باید درافغانستان روند حکومت سازی ودولت سازی از سرگرفته شود؛ درغیر این هیج تفاوتی را نمیتوان میان تعهد کمک های جدید وپیشین قایل شد.
پیش ازاین نیز جهان پول های گزاف را بنام افغانستان از طریق نهاد های مختلفی به مصرف رسانید ولی درقبال این مصارفش هیج نظارت وشرایط را وضع نکرد واین بار هم اگر چنین تکرار شود جز اتلاف وقت چیزی دیگری نصیب مردم افغانستان نخواهد شد وهزینه های کشورهای کمک کننده هم بیهوده مصرف خواهد شد.
روند دولت سازی وحکومت داری به طور قطع در هشت سال گذشته ناکام بوده وبا توجه به مشکلات روز افزونی که دامن گیر مردم افغانستان میگردد به صراحت میتوان ادعا کرد که پدیده نهادسازی هنوزهم درکشورما تحقق نیافته است.
بهتر به نظر میرسد که این بار کشورهای کمک کننده نهاد سازی حکومت داری وروند دولت سازی را درافغانستان اساس برنامه های خود قراردهند.
در صورتیکه نهادهای اجرایی وسیاسی درافغانستان بازهم ضعیف، ناکارا، فاسد وبی تحرک باقی بماند اگر هزار ملیارد دالردیگر را هم درافغانستان سرازیرنمایند، هیج ابی ازاب تکان نخواهد خورد، بلکه مشکلات از قبیل نا امنی، مواد مخدرو فساد دراستقامت های مختلف دستگاه های حکومتی ولایه های اجتماعی گسترش خواهد یافت.
ادارات دولتی افغانستان به حدی ناکارا وضعیف هستند که در بسیاری از اداره های حکومتی هنوزهم ماموران عالی رتبه با استفاده فناوریهای جدید از جمله استعمال بسیط کمپیوتر کاملا نا اشنا میباشند وماشین های قدیمی تایپست هنوزهم درتعداد از اداره های حکومتی همچنان مقتدرانه حکومت میکنند.
یکی از دلایلی که مشکلات امنیتی به طور روز افزونی گسترش میابد بی اعتمادی ونا امیدی توده های وسیع مردم میباشد، اگر حکومت اعتماد مردم افغانستان را مثل اوایل حاکمیت نظام جدید حفظ میتوانست امروزه مشکلات؛ اگر کاملا حل نمی گردید تا این اندازه هم متراکم نمی بود. پس نتیجه چنین بدست می اید که عامل همه مشکلات درافغانستان نا کارامدی حکومت بوده است.
فساد به گونه در اداره های حکومتی رواج یافته است که پولیس ترافیک وپولیس شهری به طور علنی در میان هزاران انسان پول را از کف راننده ها ویا مردم عادی بیرون میاورند.
به هر روی اگرجامعه جهانی برنامه برای ساختن یک افغانستان ارام، مصون، بدون تروریزم ویک عضوبا اعتبار در خانوده جهانی دارند باید درنخستین قدم ازنهاد سازی دردستگاه های دولتی وبخصوص حکومتی اغاز نمایند درغیر ان همه مصارف وتلاش های شان بیهوده خواهد بود.